Öğretim Üyelerinde Eş Durumu Tayini

Öğretim Üyelerinde Eş Durumu Tayini

Öğretim üyelerinde eş durumu tayini üniversitelerde görevli akademisyenler tarafından sıklıkla araştırılan bir konudur. Bu kapsamda öncelikle eş durumundan tayin müessesesinin açıklanması gerekmektedir. Eş durumundan tayin, bir devlet memurunun eşinin bulunduğu yere tayin istemesi durumudur. Eş durumundan tayin için kurumların her birinin kendi yönetmeliği bulunuyor.

Lakin 2547 ‘ ye tabi olan , yurtdışında eğitim görüp Türkiye’ye gelen birçok öğretim görevlisi, eşlerinden ayrı bir şekilde yaşamak durumunda kalıyor.

Bu durumda aile birliğinin korunulmasında zorluğa düşüldüğü, maddi – manevi olarak tarafların yıprandığı ve en önemlisi çocukların sağlıklı bir aile ortamında büyüyememesinden kaynaklı aile içinde ve çocuk adına zorlu günler geçirdiği malumunuz.

Taraflar bu sorunu çözmek adına ö

ncelikle üniversite içerisinde bir çözüm aramakta lakin boş kadronun olmaması, öğretim elemanına ihtiyacın olmasına rağmen kadro açılmaması nedeniyle öncelikli çözüm yolu tıkanmış oluyor.

 Öğretim Üyelerinde Eş Durumu Tayini Şartları

  • Öncelikle eşlerden hangisinin görev yaptığı  üniversiteye geçiş talep ediliyorsa, geçişi talep edilen üniversitede uygun kadro ilanı olup olmadığına bakılmalıdır.
  • Ön değerlendirme ve jüri değerlendirmesinin olumlu sonuçlanması gerekmektedir.
  • Atama talep edilen  üniversite tarafından ilgilinin muvafakati görev yaptığı üniversite tarafından talep edilecektir.
  • Mecburi hizmet yükümlülüğü olmaması halinde üniversiteler genellikle  eş durumundan dolayı muvafakat vermektedir. Ancak muvafakat verilmediği de çokça görülmektedir.
  • Son olarak YÖK’ün de onayı neticesinde üniversiteye tayin/nakil işlemi gerçekleşmektedir.

Öğretim üyelerinde eş durumu tayininde, üniversite içerisinden açık kadroya kabul/ muvafakat yolundan gidemeyen tarafların YÖK’e mağduriyetlerini dile getiren bir dilekçe yazmaları gerekmektedir. Ve bu dilekçeyi yazarken  dikkat edilmesi gereken 3 husus bulunmaktadır.

1)AİLE BİRLİĞİNİN KORUNMASI

Anayasamızın 41. Maddesinin 1. Ve 2. Fıkrasında  “Aile Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet ailenin huzur ve refahı ile ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar” şeklinde hüküm bulunmaktadır.

Bu hüküm uyarınca  Devlet, Anayasal bir hak olarak ”aile birliğini korumakla ve kollamakla yükümlü” tutulmuştur.

Ayrıca ailenin korunması evrensel bir insan hakkı olup bireylerin yanında toplum ve devlet de aileyi korumakla yükümlüdür. Bu nedenle, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi “Aile, toplumun, doğal ve temel unsurudur, toplum ve devlet tarafından korunma hakkına sahiptir” hükmünü haizdir.

Yukarıda açıklandığı üzere 2547 ‘ ye tabi olan eşlerin aile birliğinin tesis edilmesi Devletin temel görevi olarak anayasamızda belirtilmiştir.

YÖK’e verilecek Öğretim üyelerinde eş durumu tayini dilekçelerinde bu hususun kesinlikle belirtilmesi gerekmekle beraber, dilekçenin reddi halinde görülecek idari davada tekraren bu hususun mahkeme huzuruna getirilmesi gerekmektedir.

Öğretim üyelerinde eş durumu tayini sürecinin Ankara avukat hukuki danışmanlığı alınarak takip edilmesi sürecin hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesi açısından oldukça önem arz etmektedir.

2) AVANTAJLI – DEZAVANTAJLI BÖLGE

2547 ‘ ye tabi olan ve eş durumu nedeniyle birbirlerinin üniversitesine nakil/ geçiş yapamayan öğretim görevlilerinin , idareye başvururken dikkat etmeleri gereken en önemli hususlardan biri de avantajlı-dezavantajlı bölge ayrımının yapılmasıdır.

Çünkü Ankara ve Batman’da görev yapan iki öğretim görevlisini örnek olarak esas alırsak; Batman’da görev yapan eğitim görevlisinin imkanlar açısından daha dezavantajlı olduğu açıktır. Üniversite açısından bakıldığında ise dezavantajlı bölgede görev yapan yetişmiş ve iyi eğitim verecek öğretim görevlisini katiyen kaybetmek istemeyecektir.  İdareye başvururken dezavantajlı bölgede  görev yapmak istediklerini bildirdikleri takdirde, olumlu dönüş yapma ihtimalleri daha yüksektir. Öğretim üyelerinde eş durumu tayini her bir üniversitenin kendi başına ayrı bir kamu tüzel kuruluşu olmasından ve merkezi bir yer değiştirme sistemi bulunmamasından kaynaklı olarak gerekli başvuruların alanında uzman bir Ankara avukat tarafından yapılması hak ve menfaat kaybı yaşanılmasının önüne geçecektir.

3) ÇOCUK DURUMU

Kamusal veya özel yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından gerçekleştirilen ve çocukları ilgilendiren her türlü faaliyette, çocuğun (yüksek) üstün yararı temel bir ilkedir” olarak bilinen Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin öne çıkan ilkesi, yazıldığı günden itibaren hukuk sistemine önemli etkiler yaratmıştır. Çocuk Hakları Sözleşmesi, bu ilkeyi sadece aile hukukuyla sınırlı görmemekte ve idare hukuku da dahil olmak üzere kamu hukuku alanını kapsayan bir çerçevede ele almaktadır. Bu Sözleşme ile birlikte, çocuğu ilgilendiren tüm kararlarda çocuğun yüksek yararı, idareye rehberlik etmelidir

Bu nedenle  idareye  verilecek tayin/ nakil talebi dilekçesinde , çocuğun üstün menfaatinin ve ayrı kalınan sürede çocuğun sağlıklı bir şekilde büyütülmesinin noksan kalacağı,  anne ve babanın analık ve babalık duygularının tatminin de sağlanamayacağı hususları belirtilmelidir.

Yukarıda açıklanan hususlar üzerine Öğretim üyelerinde eş durumu tayini talepli olarak yazılacak dilekçenin eksiksiz yazımı ve/veya idarenin olumsuz cevabı üzerine  açılacak idari işlemin iptali ve yeniden tahsisi davası için ise Ankara avukat hak ve menfaat kaybı yaşamamanız adına profesyonel danışmanlık ve dava takip hizmetleri vermektedir.

Öğretim Üyelerinde Doğrudan “Eş Durumu Tayini” Hakkı Var mıdır?
Hukuki olarak öğretim üyeleri, diğer devlet memurları (öğretmen, polis vb.) gibi doğrudan bir “yer değiştirme suretiyle atanma” (tayin) hakkına sahip değildir. Akademik kadrolar ilanla ve şahsa bağlı olarak ihdas edildiği için, eş durumu süreci genellikle kurumlar arası nakil veya yeniden kadro ilanı şeklinde yürür.
Eş Durumu Nedeniyle Geçiş Yapmanın Yolları Nelerdir?
Eşinin yanına gitmek isteyen bir öğretim üyesi şu yolları izleyebilir:

• Muvafakat alarak nakil: Uygun kadro varsa kurumlar arası izin ile geçiş,
• Yeniden ilan: Kadro açılması halinde başvuru yapma,
• YÖK görevlendirme: 39. ve 40/b kapsamında geçici görevlendirme talebi.

Eşlerden Her İkisinin de Akademisyen Olması Durumu
Eşlerin her ikisi de akademisyen ise, yükseköğretim kurumları aile birliğinin korunması ilkesi gereği kolaylık sağlamaya çalışır. Ancak burada üniversitelerin kadro imkanları ve ihtiyaç durumu esastır. Bir üniversite, ihtiyaç duymadığı bir bölüme sadece eş durumu nedeniyle atama yapmak zorunda değildir.
Eşin Diğer Memur Gruplarında (Polis, Asker, Hakim vb.) Olması
Eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi personel olması durumunda süreç daha farklı işler. Genellikle diğer memur eşin akademisyen olan eşin bulunduğu ile gelmesi beklenir. Ancak branş uygunluğu varsa kurumlar arası geçiş değerlendirilebilir.
Muvafakat Verilmezse Ne Yapılabilir?
Mevcut üniversite muvafakat vermediği durumda İdare Mahkemesi’nde dava açılabilir. Mahkemeler, aile birliğinin korunması ve hizmetin aksayıp aksamayacağı kriterlerine göre değerlendirme yaparak yürütmeyi durdurma veya iptal kararı verebilir.
Doçent ve Profesörlerde Süreç Farklı mıdır?
Evet. Doçent ve profesör kadroları daimi statüde olduğu için nakil süreçleri daha esnektir. Doktor öğretim üyelerinde ise süreli ve sözleşmeli yapı nedeniyle kadro ilanı ve süre şartları daha belirleyicidir.
Araştırma Görevlileri Eş Durumu Tayini Yapabilir mi?
33/a kapsamında çalışan araştırma görevlileri muvafakat yoluyla geçiş yapabilir. 50/d kapsamında olanlar ise eğitim süresine bağlı oldukları için eş durumu tayini hakkı oldukça sınırlıdır.
2026 Yılı Güncel Uygulamaları ve YÖK Rolü
YÖK, son yıllarda aile birliğinin korunması amacıyla üniversiteler arası koordinasyonu artırmaktadır. 2026 itibarıyla dijital başvuru sistemleri ve akademisyen havuzu uygulamaları ile süreçlerin daha şeffaf yürütülmesi hedeflenmektedir.


Prev post
4 Ocak 2025
Next post
4 Ocak 2025
Call Now Button